Σάββατο, 31 Ιουλίου 2010

Αυτοι θα μου λειψουν τωρα που γυριζω σπίτι.. Ετσι ξεπερνουμε τις δυσκολιες με ανθρωπιά

Κάθε μέρα εκεί στη στροφή σε περιμένει μια αναπάντεχη έκπληξη, μια συνάντηση μια ιστορία. Εσύ το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να βρίσκεσαι εκεί πιστός σε όλα αυτά τα απρόβλεπτα και απρόοπτα που σου ετοιμάζει η ζωή στο δρόμο σου
Ξεκινήσαμε για το γύρισμα ένα ακόμη απόγευμα μακριά από τη ζεστή της Αθήνας στο φιλόξενο δάσος της Σωτηρίας οπού ο καιρός σου κάνει τη χάρη και εκεί σε συμφωνία με τα μεγάλα δέντρα έχει τουλάχιστο δυο βαθμούς πιο κάτω θερμοκρασία
Με την ευεργετική αυτή δροσιά και με το φως του ηλίου ακόμη να σκαρώνει φωτεινές ακτίνες ανάμεσα από τα δέντρα ξεκινήσαμε το γύρισμα Τα έργα φωτίζονται ωραία
Το αεράκι κουνάει τα εφήμερα υλικά τους, τα μπλέκει με υλικά του δάσους
Κάθε μέρα η επιφάνεια τους αλλάζει αλλά αυτή είναι η ομορφιά τους

Μια μεγάλη γυναίκα στέκεται ώρα και διαβάζει με προσοχή τα μικρά χειρόγραφα λογία με τις μεγάλες λέξεις που είναι γραμμένα στα λεύκα μάρμαρα σπαρμένα στις πευκοβελόνες
"Από τότε είναι αυτά εδώ ;" αναρωτιέται
"Όχι τώρα μπήκαν" της λέμε "Είναι ένα από τα έργα της έκθεσης"
Έτσι ξεκίνησε μια κουβέντα για να μάθουμε ότι το κορίτσι αυτό έχασε τη μανά της ούτε καν την γνώρισε όταν εκείνη ήταν μωρό η μάνα της πέθανε στα 26 της χρόνια από φυματίωση εδώ στο Σωτηρία Όταν το κορίτσι μεγάλωσε ερχόταν από τα 20 της κι έπειτα ερχόταν και βοηθούσε τους αρρώστους και τους κρατούμενους Η αλληλεγγύη είναι τόσο παλιά όσο τα δέντρα εδώ στο Σωτηρία Αυτή η γυναίκα μας ακολούθησε όλο το απόγευμα ως το βράδυ από έργο σε έργο και που και που μονολογούσε Δύσκολα τα χρόνια τότε αλλά έβρισκες παντού ανθρωπιά Μπορούσες να κτυπήσεις τις πόρτες και σου άνοιγαν

Έτσι ξεπερνούσαμε τις δυσκολίες με ανθρωπιά
Πιο κάτω δυο γυναίκες ξαποσταίνουν έξω από την ψυχιατρική κλινική

Έχουν και εκείνες να διηγηθούν τις ιστορίες τους Μας τραβάει το δυνατό τους γέλιο που αντηχεί σε όλο το δάσος και καθώς γυρίζουμε το έργο με τα πάνινα πορτραίτα πίσω ακριβώς στο παγκάκι δυο τραγικά πορτραίτα της πραγματικότητας από εκείνα που η καθημερινότητα μας κάνει να προσπερνούμε Δυο τραγικές ιστορίες ακουσίου εγκλεισμού
Όμως οι γυναίκες είναι χαρούμενες για αυτό γελανε δυνατά Αύριο παίρνουν εξιτήριο
Θα πάνε σπίτι της η μια στο σκύλο της η άλλη στο αγαπημένο της μαγείρεμα
Τα φάρμακα φωνάζει από μέσα ένα άντρας "Ένα έχω να πω" λέει η μια καθώς μας αποχαιρετά "αυτοί οι άνθρωποι εδώ που μας φροντίζουν είναι ήρωες είναι υπέροχοι Έλληνες

Παίρνουν ψίχουλα κι όμως βρίσκονται συνέχεια από επάνω σου με έναν κάλο λόγο και με μια φροντίδα μοναδική Αυτοί θα μου λείψουν τώρα που γυρίζω σπίτι "
Να την η ανθρωπιά κατοικεί ακόμα και τώρα δίπλα μας αρκεί να την δούμε Είμαστε πολλοί που είμαστε εκεί ο ένας για τον άλλον

Σκηνη ΓΜ Γιελενα Μάρκος Το Μπανιο

Πέμπτη, 29 Ιουλίου 2010

Σκηνη ΕΣ.. Ελένη Σουμή

Η μνημη της Σωτηρίας ειναι η αιώνια ιστορία του κόσμου
"Η ιστορία είναι πηγή κοινωνικής μνήμης. Και η "ΣΩΤΗΡΙΑ" είναι ιστορία - κομμάτι της ιστορίας του τόπου μας. Η μνήμη θεωρείται κοινωνική μόνο όταν μπορεί να μεταδοθεί. Και μια τέτοια ευκαρία μετάδοσης μας δώθηκε με το "ΣΧΕΔΙΟ ΣΩΤΗΡΙΑ".
Με τη συμμετοχή μου μπήκα στην διαδικασία να γνωρίσω την ιστορία του χώρου, ν' αναζητήσω αρχεία της εποχής εκείνης και να δω καλλιτέχνες που έχουν δημιουργήσει έργα γύρω από την ασθενεια και τη μνήμη, όχι μόνο εικαστικούς αλλά και λογοτέχνες και ποιητές.Ανάλογα λοιπόν με τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε εποχή, ο καλλιτέχνης καλείται να τις σχολιάσει με το έργο του.
Μια προσωπική εμπειρία είναι πώς τελικά μπορεί ένα έργο τέχνης να συνομιλήσει με το χώρο που φιλοξενείται, πώς ο χώρος γίνεται μέρος της σκέψης και εν συνεχεία το έργο γίνεται μέρος του χώρου και πώς διαμορφώνει το ένα το άλλο.
Το "ΣΧΕΔΙΟ ΣΩΤΗΡΙΑ" έδωσε την ευκαιρία και το βήμα, ιδιαίτερα σημαντικό σ'εμάς τους νέους καλλιτέχνες, που πολλοί από εμάς είμαστε φοιτητές, να συμβάλλουμε με τα έργα μας σε ένα πολιτιστικό γεγονός που συνδέεται με την ιστορία του τόπου μας, ν' ανταλλάξουμε μεταξύ μας απόψεις και ιδέες και να δούμε στην πράξη όλη αυτή την ποικιλία των τρόπων της εικαστικής γλώσσας που οι ιδέες υλοποιήθηκαν και έγιναν έργα τέχνης. Είδαμε πώς ένα κοινό θέμα, στον ίδιο τον χώρο της ιστορίας του, προσεγγίστηκε με διαφορετική θέαση από τον κάθε καλλιτέχνη. Πέραν της ιστορίας και του νοήματος της έκθεσης, η διαδικασία και μόνο του στησίματός της αποτελεί για τους νέους καλλιτέχνες σημαντική εμπειρία.
Σκοπός είναι να μην είναι το γεγονός αυτό μια περιοδική αναγέννηση της μνήμης, αλλά να ενεργοποιηθεί το παρόν σε επίπεδο προσωπικό και συλλογικό για την διεκδίκηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της πραγματικής μας ελευθερίας. Επίσης σε μια εποχή που ο δημόσιος χώρος συρρικνώνεται και εμπορευματοποιείται ο ρόλος της τέχνης είναι κρίσιμος.
Τελειώνοντας ν' αναφέρω,πως η συλλογική μνήμη διαμορφώνει την ταυτότητα σε μια κοινωνία. Είναι εργαλείο ενάντια στη λήθη. Και η μνήμη της "ΣΩΤΗΡΙΑΣ" είναι η αιώνια ιστορία του κόσμου: η ιστορία της πάλης της ζωής!"

Τετάρτη, 28 Ιουλίου 2010

Σκηνή ΜΣ..Ματίνα Σπυράτου

Η ανεκτίμητη αξία του να βρίσκεσαι..εκει..με το χαμόγελο πάντα ανθισμένο

Σκηνη ΑΣ..Αρης Στρατακος


Η σύγχρονη ζωή στις μεγαλουπόλεις γεμάτη από θορύβους και καυσαέρια προκαλεί ανησυχία και άγχος. «Η πόλη βλάπτει σοβαρά το μυαλό» ήταν το βασικό συμπέρασμα επιστημονικής μελέτης που διεξήγαγε το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό «Ρsychological Science». Και το φάρμακο; Αστικά πάρκα, δέντρα ακόμη και ένα μπαλκόνι με γλάστρες μπορούν να αυξήσουν τις δυνατότητες της μνήμης και τα επίπεδα αυτοσυγκέντρωσης.
Ο άνθρωπος σήμερα, προσπαθεί να αποδράσει δημιουργώντας μικρές ιδιωτικές «οάσεις» και είναι γενικά αποδεκτό ότι η επίδραση της φύσης στην ανθρώπινη συμπεριφορά αποφέρει ψυχική ισορροπία, υγεία, ευφορία και ευδιαθεσία.
Το νοσοκομείο ως ένας πολυσύνθετος λειτουργικός χώρος θεραπείας , οφείλει να σέβεται την ποιότητα ζωής κατά τη διάρκεια της νοσηλείας και είναι εξίσου σημαντικό αυτό με τη φαρμακευτική αγωγή. Έχει παρατηρηθεί ότι βασικές δραστηριότητες όπως το περπάτημα, η χαλάρωση, η αλλαγή παραστάσεων και η επαφή με άλλους ανθρώπους επιδρούν θετικά στην ταχύτερη βελτίωση της υγείας των ασθενών.
Πολλές φορές οι ασθενείς κάτω από απειλή της νόσου και φορτισμένοι συναισθηματικά από τη διαγνωστική διαδικασία, παρουσιάζουν εκρήξεις θυμού και συχνά επιθετικότητας. Η νοσηλεία τους μέσα σε ένα ήρεμο φυσικό περιβάλλον μπορεί να τους βοηθήσει να ηρεμήσουν, να γίνουν πιο υπομονετικοί και να ακολουθούν πιο πιστά τις συστάσεις των ιατρών. Η ύπαρξη θέας φυσικού περιβάλλοντος από τα παράθυρα του νοσοκομείου βοηθάει τους ασθενείς να νιώσουν πιο άνετα κατά τη διάρκεια μιας εξέτασης ή ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων αυτής. Για όλους τους παραπάνω λόγους, ένα σημαντικό ποσοστό του προσωπικού πιστεύει ότι ο ορθά σχεδιασμένος κήπος και η θέα αυτού από το εσωτερικό του κτιρίου αποτελούν μέσο βελτίωσης των συνθηκών παραμονής των ασθενών στο νοσοκομείο και τάσσεται υπέρ της δημιουργίας θεραπευτικών κήπων στα νοσηλευτικά ιδρύματα.

Ο χώρος του νοσοκομείου λοιπόν, θα πρέπει να είναι μελετημένος με τρόπο, ώστε να παρέχει διαφορετικά περιβάλλοντα, ικανά να ανταποκρίνονται σε διαφορετικές ψυχολογικές καταστάσεις που νιώθει ο κάθε ασθενής, όπως ένταση, τάση φυγής, ηρεμία, διάθεση για επικοινωνία με τρίτους. Ενδιαφέροντα σκληρά υλικά κατάλληλα συνδυασμένα μπορούν να προσδώσουν άλλη οντότητα στο χώρο και να τον μεταμορφώσουν σε χώρο συνάντησης και επικοινωνίας.
Είναι γενικά παραδεκτό ότι ο άνθρωπος αλλάζει ψυχοσύνθεση όταν περνά χρόνο στον κήπο.

Σκηνή ΓΔ ..Γιώργος Δεδούσης..

Μια διαδρομή στη μνήμη ,στην προσωπική ιστορία
στην καθημερινή αόκνη προσπάθεια, στην πίστη

Ναι υπάρχουν τέτοιοι υπέροχοι Έλληνες.. άρα το σχέδιο Σωτηρία είναι εφικτό

Ναι υπάρχουν τέτοιοι υπέροχοι Έλληνες.. άρα το σχέδιο Σωτηρία είναι εφικτό

Ας κοπάσουν οι αέναες γκρίνιες και οι δεισιδαιμονίες και ας σκύψουμε με προσοχή σε ότι θετικό γίνεται από ανθρώπους όμορφα πρόθυμους σε όλο τον κοινωνικό ιστό αυτής της χώρας
Είναι εκείνοι που φτιάχνουν τη διαφορά που χαμογελούν με άλλο τρόπο που φροντίζουν και νοιάζονται για τον διπλανό με ξεχωριστό συναίσθημα και αποτελεσματική ανθρωπιστική δράση.
Αυτοί οι άνθρωποι στέκονται σιωπηλά αλλά η δράση τους είναι εξαιρετικά ηχηρή και είναι εκείνοι που περιθάλπουν τις αξίες της ζωής

Ναι υπάρχουν καλές πρακτικές σε όλο τον κοινωνικό ιστό και εκεί που η ψυχή ζητωκραυγάζει με μοναδικό συναίσθημα ευφορίας είναι όταν συναντά αυτές τις υπέροχες πρακτικές στον χώρο της υγείας στον πιο ευαίσθητο κρίκο της ζωής

Κυριακή πρωί.. ακολουθούμε την κίτρινη γραμμή Στο τέλος της κίτρινης γραμμής το τελευταίο κτίριο στα αριστερά είναι οι οδηγίες του φύλακα Μόνο που δεν φανταζόμασταν τη μεγάλη διαδρομή που διαγράφει η κίτρινη γραμμή όταν ξεχωρίζει από την κόκκινη και την μπλε και ανεβαίνει μόνη της την ανηφόρα.
Στο δρόμο παράλληλα με τη διαδρομή μας με την κίτρινη γραμμή μια ακόμη ημέρα ξετυλίγεται στο νοσοκομείο Σωτηρία.. Λίγα μέτρα από την πολύβουη Μεσογείων που μεταφέρει χρόνια τώρα κάθε Κυριακή τους εκδρομείς στα Μεσόγεια .Το βλέμμα ελάχιστων στέκεται πια στο σήμα με τη μορφή της Σοφίας Σλημαν στην είσοδο του νοσοκομείου που είναι το πρώτο Ελληνικό Σανατόριο Επιστροφή στη κίτρινη γραμμή και στο πευκόδασος που μας οδηγεί το Σπηλιοπουλειο
Μας υποδέχεται ο Πέτρος Γαρζώνης ο πρόεδρος του συλλόγου Φίλων Περιθαλπομενων Νοσοκομείου Σωτηρία Ο σύλλογος είναι το αγαπημένο παιδί του Νοσοκομείου λέει ο γιατί παίζει με σπόρους
Φτάνει και η Ματίνα Σπυράτου η κοινωνική λειτουργός από τον Σύλλογο. Μαζί με τον γεωπόνο του νοσοκομείου τον Άρη Στρατακο-που έχει να φροντίσει αυτό το τεράστιο δάσος κήπο του νοσοκομείου- θα είναι οι ξεναγοί μας αυτό το πολύτιμο πρωινό στο Σχέδιο Σωτηρία
Ο σύλλογος είναι μόλις 4,5 ετών Φτιάχνει σπόρους και τους ρίχνει στην εύφορη γη της Σωτηρίας και αυτοί βλασταίνουν, ανθίζουν και καρποφορούν
Δεν κατανοούμε ακόμη τη συμβολική σημασία των λόγων του κυρίου Γαρζώνη
Έρχεται και ο φαρμακοποιός Ξενοφώντας Θειακος ο προεδρος της Οργανωτικής επιτροπής του Σχεδίου Σωτηρία και τα στοιχεία του παζλ που ενώνουν τις όμορφες ψυχές των Σωτηριανων αρχίζουν να εμφανίζονται
Η τέχνη ανοίγει τα φτερά της στο χώρο του πρώτου Λαϊκού Σανατορίου λέει…που αυθεντικό και αφτιασιδωτο με τα σημάδια του χρονου αναδυει ακομη και σήμερα το άρωμα μιας άλλης εποχής
Μας ξεναγεί στην ιστορία του νοσοκομείου και είναι αληθεια σιγά σιγά εκεί κάτω από τη σκιά των δέντρων αρχίζουμε να φανταζόμαστε πως θα ήταν η λειτουργία του πως οι ασθενείς θα έβγαιναν στα μπαλκόνια του Σπηλιοπουλειου να αναπνεύσουν
Μιλάει για τις ελπίδες χιλιάδων ανθρώπων που στηριχτήκαν στη προσφορά ανθρωπιστών γιατρών Και η τέχνη τι ρολό παίζει σε όλα αυτά ;
Έτσι όπως μάθαμε να ζουμε υπερκαταναλωτικά και κορεσμένοι ως μικροαστοί, η τέχνη εγινε και αυτή εξαγοράσιμη. Έπαψε να είναι αυθεντική λέει ο κ.Θειακος
Το Σχέδιο σωτηρία έφερε τους καλλιτέχνες στο Νοσοκομείο Νέους καλλιτέχνες από τη σχολή Καλών Τεχνών Μια πρωτοβουλία του Παναγιώτη Παπαδόπουλου που είχε την έμπνευση και την υλοποίησε με τον σύλλογο και τους φοιτητές της ΑΣΚτ και άλλους καλλιτέχνες. Ο ίδιος υπογράφει το βιβλίο κατάλογο της έκθεσης Μνήμη και ασθένεια στον εικαστικό λόγο
Ένα εξαίρετο δοκίμιο οδηγό της έκθεσης για να συνδέσει κανείς όλα τα υλικά της μνήμης με τη συγκεκριμένη δράση αλλά και να τα τοποθετήσει στη διάσταση την κοινωνική που του αρμόζει
Μια πλούσια δράση έξω από παραδοσιακό μουσειακό χώρο ενεπνευσε όλους αυτούς τους νέους καλλιτέχνες οι οποίοι έζησαν ερεύνησαν το θέμα και μέσα από το πολύτιμο υλικό της μνήμης -ότι έχει διασωθεί- διένυσαν τη διαδρομή του χρόνου τη διαδρομή του πόνου και έφτιαξαν σημαντικά έργα.
Ο χώρος του Σωτηρία πέρα από νοσοκομείο είναι όπως είναι γνωστό συνυφασμενος με πολύ σημαντικές στιγμές της σύγχρονης Ελληνικής ιστορίας Οι νέοι καλλιτέχνες πρέπει να χειριστούν και αυτό το ευαίσθητο ιστορικό υλικό και να σταλθούν με συνέπεια και σεβασμό στη μνήμη Το έπραξαν με τρόπο συγκινητικό
Η μνήμη έχει πάντα έναν τόπο σημειώνει ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος Αυτός ο τόπος είναι το εργαλείο για την ανάλυση της ανθρώπινης ψυχής Η μνήμη όντως κατοικείται μέσα στο χώρο
Μεγάλο επίτευγμα σεβασμού και δημιουργικής παρέμβασης των καλλιτεχνών που φαίνεται ότι διαποτιστηκαν από το μικρόβιο της αλληλεγγύης και του ανθρωπισμού που φαίνεται να κυλάει στις φλέβες των περισσοτέρων Σωτηριανων του πρώτου Λαϊκού σανατόριου
Λέει ο Κεητς ότι η φυματίωση είναι μια ασθένεια που αγαπάει ανθρώπους που γράφουν στίχους.. δεν ξέρω αγάπησε πρόσφατα και τον νεαρό αδελφό μου που γράφει μουσική….
Ο όρος Σωτηριανος δεν είναι απλά τοπωνύμιο είναι ένα φωτεινό όνομα που μπορεί να μας κάνει να ξαναδούμε κάποια πράγματα από την αρχή να θυμηθούμε την
αλληλεγγύη την ανθρωπιά που όχι μόνο συμβολικά αλλά και ουσιαστικά μπορούν να είναι τα μόνα στέρεα υλικά στο δικό μας σχέδιο Σωτηρίας
Να πάτε στην έκθεση να αφιερώσετε δυο τρεις ώρες όσες χρειαστούν Θα είναι βάλσαμο
Στο Φεστιβάλ της Κω θα παρουσιάσουμε ένα μικρό σποτακι για την έκθεση καθώς και μια συνέντευξη τύπου για να συμβάλλουμε όσο μπορούμε στην ενημέρωση γύρω από αυτή την υπεροχή πρωτοβουλία Ελπίζω εκεί όσοι είναι παρόντες να έχουν την ευκαιρία να συναρτήσουν τους υπέροχους Σωτηριανους
Και σχεδιάζουμε μια αναλυτική αποτύπωση της πρωτοβουλίας για προβολή στο επόμενο Φεστιβάλ Οφείλουμε όλοι να συμβάλλουμε ο καθένας με τον τρόπο του στην ευρύτερη διαδοση του σχέδιου Σωτηρία
Διάρκεια έκθεσης: Από Παρασκευή 18 Ιουνίου μέχρι την Κυριακή 3 Οκτωβρίου 2010
Ώρες Λειτουργίας: Τρίτη - Παρασκευή: 11:00 - 14:00 & 19:00 - 22:00 Σάββατο - Κυριακή: 11:00 - 14:00
Σωτηρία: Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Μετρό Κατεχάκη
Διεύθυνση, Μεσογείων 152, πληροφορίες, τηλ,7751489-7472902-4

Τρίτη, 27 Ιουλίου 2010

Η «τριανταφυλλιά» της Σοφίας Σλήμαν Το “όραμα της Σωτηρίας”

Η «τριανταφυλλιά» της Σοφίας Σλήμαν (έτσι ονόμαζε το νοσοκομείο η ιδρύτρια του «Σωτηρία») όλο και μαραίνεται... Κι όμως, πολλοί ισχυρίζονται πως υπάρχουν λύσεις.Η Σοφία, χήρα του Ερρίκου Σλήμαν, όπως αναφέρεται σε άρθρο της εφημερίδας «Εμπρός», τον Απρίλιο του 1902, ηγήθηκε συλλόγου κυριών που στόχο είχε τη δημιουργία σανατορίου. Ζούσε στο Ιλίου Μέλαθρον, το οποίο αργότερα θα παρέδιδε στον φίλο της Ελευθέριο Βενιζέλο για να το χρησιμοποιήσει ως πολιτικό γραφείο του και διέθετε φήμη, κοινωνική δύναμη και πλούτο ενώ συνομιλούσε άμεσα με τους σημαίνοντες της εποχής. Ανάμεσά τους και με τον γιατρό Μενέλαο Σακοράφο με τον οποίο είχε επισκεφτεί το Πολιτικό Νοσοκομείο, νυν Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων και είχε δει με αποτροπιασμό τους τραυματίες του καταστροφικού πολέμου του 1897 να συμβιώνουν στους ίδιους θαλάμους με αρρώστους από φυματίωση.
Σε μια εποχή που η Αθήνα τέλειωνε στους Αμπελοκήπους, έπεισε την ηγεσία της Μονής Πετράκη να της παραχωρήσει έκταση 500 περίπου στρεμμάτων, στην περιοχή βόρεια από το Γουδί. Η πρόβλεψη ήταν για ένα σανατόριο και ένα χώρο περιπάτου για τους φυματικούς. Το 1903 μπήκε ο θεμέλιος λίθος σε σχέδιο του γραφείου των Αξελών και στις 6 Ιουνίου του 1905 η βασίλισσα Ολγα εγκαινίασε επισήμως το πρώτο λαϊκό «φθισιατρείο». Σ' αυτό το πρώτο κτίριο, του οποίου εγκρίθηκε η μελέτη αποκατάστασης από το ΥΠΠΟ και στο οποίο θα στεγάζεται το «Μουσείο Ιστορίας της Ιατρικής», η Σλήμαν, τότε, είχε αναλάβει και την υποχρέωση προς τη Μονή Πετράκη να νοσηλεύεται ποσοστό καλόγηρων. Η δυναμικότητά του δεν ξεπερνούσε τις 40-45 κλίνες, για τις οποίες έγιναν χορηγοί διάφοροι επιφανείς της εποχής. Το 1909, με το πρώτο κληροδότημα, του Κυριαζή, ανεγέρθηκε το «Κυριαζίδειο», με στόχο να μένουν σ' αυτό εύποροι φυματικοί που μπορούσαν να πληρώνουν μόνοι τους τη νοσηλεία τους. Το 1911 η δεύτερη δωρεά ήταν του Νικολάου Αμπετ, πλούσιου αιγυπτιώτη εμπόρου. Υψώθηκε το «Αμπέτειο», το αρχιτεκτονικό κόσμημα του συγκροτήματος σε σχέδια του αρχιτέκτονα Βαλλιάνου. Τον ίδιο χρόνο η Σλήμαν διοργάνωσε μεγάλο έρανο. Οι νέες των Αθηνών προσέφεραν ένα τριαντάφυλλο και δέχονταν δωρεές. Τα χρήματα μαζί με μια δωρεά της κόρης της Ανδρομάχης Μελά επέτρεψαν να χτιστεί το «Τριανταφυλλάκι», που ανήκει πλέον στο Γενικό Κρατικό.
Το σχέδιο «ΣΩΤΗΡΙΑ»
Ένα δάσος στην Αθήνα. Μια φυλακή σε ένα νοσοκομείο. Το μνημείο εκτελεσθέντων κοντά στο χώρο των αναρρωτηρίων. Ένας τόπος εγκλεισμού για τους ασθενείς της φυματίωσης. Ένας τόπος σημαδεμένος από μνήμες ασθένειας, πολέμων, εξουσίας, θανάτων, εξαθλίωσης και επιβίωσης. Μια έκθεση και ένα σχέδιο “Σωτηρία”.
Στο Νοσοκομείο “Σωτηρία” λειτουργεί μια έκθεση, μια εικαστική παρέμβαση, που έρχεται να αντιμετωπίσει την έννοια της συλλογικής μνήμης. Το κοινό της αποτελούν,όχι μόνο φιλότεχνοι, αλλά και ασθενείς καθώς και το προσωπικό του νοσοκομείου.
Το πρώτο ελληνικό σανατόριο
Σανατόριο, εκτελεστικό απόσπασμα, λαϊκό νοσοκομείο. Το Νοσοκομείο “Σωτηρία” αποτελεί ένα φορτισμένο ιστορικά χώρο. Από το πρώτο κτίριο του Σανατορίου το 1905, έως το μεγαλύτερο πνευμονολογικό κέντρο στην Ελλάδα, που είναι σήμερα, η ιστορία της “Σωτηρίας” επικοινωνεί με την ιστορία των Αθηνών. Από άσυλο για τους “Άθλιους των Αθηνών”, ύστερα Φυματιολογικό Κέντρο και τελικά Γενικό Νοσοκομείο.
Η φθίση, αθεράπευτη μέχρι την ανακάλυψη των αντιφυματικών φαρμάκων και ως αθεράπευτο κοινωνικό πρόβλημα δοκίμασε τα αντανακλαστικά της κοινωνίας, εξέθεσε τις ανεπάρκειες της και περιέγραψε τις αθλιότητες της.Οι ασθενείς, άνδρες και γυναίκες, επώνυμοι ανώνυμοι, ποιητές και αγωνιστές φέρνουν μαζί τους την ατμόσφαιρα της κάθε εποχής.
Η Μαρία Πολυδούρη εισέρχεται τον Μάρτιο του 1928 στα 26 της χρόνια και συναντά τον Καρυωτάκη λίγο πριν πάρει το δρόμο για την Πρέβεζα και αυτοκτονήσει ένα μήνα μετά. Στα δύο χρόνια νοσηλείας της γράφει τις δύο ποιητικές της συλλογές “Οι τρίλιες που σβήνουν” και “Ηχώ στο Χάος”. Μόνιμη παρέα της ο νεότατος τότε Γιάννης Ρίτσος ο οποίος εισέρχεται στο νοσοκομείο ως φυματικός και βγαίνει κομμουνιστής.
Εκτός από την ποίηση το νοσοκομείο είναι ένα φυτώριο επαναστατικών ιδεών.
Ο διάσημος ελληνορουμάνος συγγραφέας Παναϊτ Ιστράτι, επιστήθιος φίλος του Kαζαντζάκη, καλεσμένος του Δημήτρη Γληνού, δίνει μια εμπρηστική διάλεξη στο τότε θέατρο “Αλάμπρα” και μαζί με ένα πλήθος έρχεται και ξεσηκώνει τους φυματικούς στη “Σωτηρία”. Κατάληξη μια μεγάλη διαδήλωση στην Πλατεία Kάνιγγος που οδηγεί σε επέμβαση της αστυνομίας, στην απέλαση του Ιστράτι και θα οδηγήσει σε δίκη του Γληνού και του Καζαντζάκη.
Το “όραμα της Σωτηρίας”
Στην Ελλάδα του 1900 οι υπολογισμοί ανέβαζαν σε πενήντα χιλιάδες τους νεκρούς από φθίση, σε μια εποχή που η χώρα δεν αριθμούσε περισσότερα από δύο εκατομμύρια ψυχές. Ο μύθος του καλλιτέχνη – φυματικού μπορεί να ήταν ισχυρός στην ευρωπαϊκή παράδοση, αλλά η πραγματικότητα ήταν ότι θύματα της ασθένειας υπήρξαν άτομα που ανήκαν περισσότερο στην εργατική τάξη.
Η Σοφία Σλήμαν μετά το θάνατο του συζύγου της το 1890 έστρεψε τα φιλανθρωπικά της ενδιαφέροντα στον αγώνα κατά της φθίσης. Ήταν η ημέρα που αντίκρισε φυματικούς στρατιώτες από τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 στοιβαγμένους στα υπόγεια του Νοσοκομείου Ελπίς. Τότε συνέλαβε το σχέδιο δημιουργίας ενός σανατορίου. Μαζί με έναν “όμιλο κυριών” αποτελούμενοι από κυρίες της αθηναϊκής κοινωνίας που προΐσταται η Σλήμαν αναλαμβάνουν την σύσταση εταιρείας με την επωνυμία “Σωτηρία”.
Μέχρι το 1902 η Σλήμαν και οι άλλες κυρίες της νεοσύστατης εταιρείας θα καταφέρουν να αποσπάσουν από την Ι.Μ. Πετράκη δωρεά οικοπέδου 600 στρεμμάτων. Οι οικοδομικές εργασίες αρχίζουν το 1903 και το 1905 εγκαινιάζεται από την βασίλισσα Όλγα το πρώτο κτίριο της “Σωτηρίας”, το πρώτο σανατόριο της χώρας, με 40 κλίνες προορισμένες για τη νοσηλεία απόρων φυματικών. Τα πρώτα χρόνια το φθισιατρείο, με ελάχιστους οικονομικούς πόρους, λειτουργεί περισσότερο σαν αστική καραντίνα παρά σαν θεραπευτήριο. Μέχρι το 1908 φυτεύονται 7500 πεύκα και ευκάλυπτοι. Παρά τη λειψυδρία η Σοφία Σλήμαν επιτυγχάνει τη μεταφορά νερού με στρατιωτικά βυτιοφόρα.
Μετά το 1910 η Σλήμαν, μη μπορώντας να βασιστεί στην κρατική επιχορήγηση, στρέφεται στους λαϊκούς εράνους, τους φιλανθρωπικούς χορούς και άλλες εκδηλώσεις για τη λειτουργία και συντήρηση του νοσοκομείου. Το μεγαλύτερο ποσό απέφερε ο λαϊκός έρανος του 1911 “το τριανταφυλλάκι”. Εκατοντάδες κυρίες και δεσποινίδες της αθηναϊκής κοινωνίας προσέφεραν από ένα τριαντάφυλλο σε όσους έδιναν χρήματα για τη “Σωτηρία” και με τα χρήματα αυτά κτίσθηκε την ίδια χρονιά ένα μικρό περίπτερο 30 κλινών, το “Τριανταφυλλάκι”. Από το 1919 τη διοίκηση του νοσοκομείου αναλαμβάνει το κράτος και στο 8μελες συμβούλιο προεδρεύει η Σοφία Σλήμαν μέχρι και τον θάνατό της το 1932.
Ο “ανθρώπινος στάβλος”
Τα χρόνια που ακολουθούν είναι χρόνια μαρασμού και εξαθλίωσης. Η άφιξη των προσφύγων και η παρατεινόμενη ανεπάρκεια της κρατικής μηχανής να αναλάβει την κοινωνική πρόνοια, μετατρέπουν τη “Σωτηρία” σε ένα συνονθύλευμα από άθλιες παράγκες και παραπήγματα. “Πεθαμενατζίδικο”, “κόλαση των ζωντανών”, “ανθρώπινος στάβλος” είναι μερικούς από τους χαρακτηρισμούς που το ακολουθούν. Τα ξύλινα παραπήγματα και κάποια πρόχειρα “ντέκερ” του στρατού με τσίγκινες σκεπές καλούνται να σκεπάσουν εκατοντάδες φυματικούς.
Ακόμη περισσότεροι μένουν στον υπαίθριο χώρο ή κατασκευάζουν δικές τους πρόχειρες καλύβες ή λαγούμια. Σε χώρους δύναμης 600 κλινών διαβούν 3000-4000 άρρωστοι με προβλεπόμενη θνησιμότητα 50%. Άστεγοι και μικροπωλητές ανακατεύονται με τους αρρώστους. Στους χώρους του φθισιατρείου ανθεί το εμπόριο ναρκωτικών και η πορνεία. Κανένας δεν γνωρίζει τον αριθμό των ασθενών. Θάνατοι δεν δηλώνονται για να πουλιέται η μερίδα του φαγητού τους. Οι φτωχοί θάβονται στις γωνίες των αλσυλλίων.
Μία χαρακτηριστική αφήγηση περιγράφει την κατάσταση: …” Στο ‘Αναψυκτήριο’ μία φορά πέθανε ένας, στη σκοτεινή παράμερη γωνίτσα, που χε διαλέξει για να κρύψει το δράμα της κατάντιας του και του πόνου του. Κι έμεινε πέντε ολάκερες μέρες νεκρός, χωρίς να τον δούνε, ως που βρώμισε και τον πρόδωσαν οι αναθυμιάσεις της αποσύνθεσης του άταφου κορμιού. (…) Χρόνια ολόκληρα γιατροί δεν πατούσαν να δουν τους αρρώστους.. Μόλις με τις εξεγέρσεις στάλθηκε μια γυναίκα που έκανε τη διανομή του φαγητού. Και η διανομή ήταν τόσο ελεεινή που μονάχη της χαρακτηρίζει το βαθμό της αθλιότητας που επικρατεί.(…) Την ώρα του φαγητού μέσα στο ‘Αναψυκτήριο’ και μέσα στους θαλάμους πλάι σε εκείνους που τρώνε αλλάζουν τους νεκρούς. Αυτό είναι το ‘Αναψυκτήριο’, ένας τόπος κόλασης ζωντανής, πλάι στ’ άλλα περίπτερα της “Σωτηρίας”.
Η Σωτηρία… της “Σωτηρίας” Το καθεστώς της 4ης Αυγούστου αναθέτει στον γιατρό Μάνθο Μεταλληνό, γνώστη των υγειονομικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε η Ελλάδα μετά την έλευση των προσφύγων, τη διοίκηση του νοσοκομείου. Ο Μεταλληνός κατορθώνει μέσα σε πέντε χρόνια να μετατρέψει τη “Σωτηρία” από ένα άθλιο παρηκμασμένο άσυλο σε ένα σύγχρονο Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος.
Διορίζεται το 1936 γενικός διευθυντής του νοσοκομείου και κατεδαφίζει όλα τα παραπήγματα και τις παράγκες. Ο χώρος περιφρουρείται και επιλέγονται για νοσηλεία μόνο οι πάσχοντες. Το κράτος χρηματοδοτεί την ανέγερση της “Χειρουργικής Κλινικής” και των άλλων κτιρίων. Γκρεμίζει τα παλιά κτίρια, τις παράγκες, ανοίγει καινούργιους δρόμους, δημιουργεί υπερσύγχρονα νέα μαγειρεία. Χτίζεται το “Μέγα Λαϊκό”, με το “μπαουχάουζ” αρχιτεκτονικό του ύφος, σχεδιασμένο από τον σπουδαίο αρχιτέκτονα Γιάννη Δεσποτόπουλο, το μοναδικό Έλληνα αρχιτέκτονα που φοίτησε στην περίφημη σχολή (Bauhaus). Η νέα “Σωτηρία” διαθέτει πλέον 1800 κλίνες. Ο Μεταλληνός εγκαθιστά μουσική στους θαλάμους και δημιουργεί περίτεχνους κήπους και καθιστά το νοσοκομείο ανοικτό στον κόσμο.
Φυτώριο επαναστατικών ιδεών
Στη διάρκεια του πολέμου και της γερμανικής κατοχής το νοσοκομείο αυξάνει τα κρεβάτια του σε 2000 και τις κλινικές του σε 15. Την περίοδο της Κατοχής “Η Σωτηρία” συνδέεται -για άλλη μια φορά- με την ιστορία του τόπου μέσα από εκτελέσεις αγωνιστών και αποδράσεις κρατουμένων. Στις φυλακές του νοσοκομείου, που πρόσφατα γκρεμίστηκαν, οι κρατούμενοι ήταν αριστεροί – φυματικοί.
Ξεχωριστό κεφάλαιο στην ιστορία του νοσοκομείου η απόδραση των 56 κομμουνιστών Ακροναυπλιωτών, το 1943 που κρατούνταν ως φυματικοί, μια από τις σπουδαιότερες επιχειρήσεις του ΕΛΑΣ. Τα τάγματα ασφαλείας συλλαμβάνουν αρρώστους, αλλά και μέλη του προσωπικού. Στα Δεκεμβριανά, σφαίρες σκοτώνουν αρρώστους.
Στους χώρους της “Σωτηρίας” εκτελούνται, διαπιστωμένα, 375 αγωνιστές και πατριώτες μεταξύ των οποίων εμβληματικές προσωπικότητες όπως ο Νίκος Μπελογιάννης.
Η έκθεση Το “σχέδιο Σωτηρία” είναι ένα πολύμορφο εικαστικό πείραμα. Η θεματική έκθεση περιλαμβάνει ζωγραφική- γλυπτική-video art και κατασκευές, οι οποίες θα παρουσιαστούν στους υπαίθριους χώρους του νοσοκομείου, στο αμφιθέατρο καθώς και σε ένα νεοκλασικό κτήριο του 1915, που έχει δοθεί γι’ αυτόν το σκοπό.
Η έκθεση οργανώνεται από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (Α.Σ.Κ.Τ), τη Διοίκηση του Νοσοκομείου, το Σύλλογο Εργαζομένων του Νοσοκομείου και το Σύλλογο Φίλων Περιθαλπομένων Νοσοκομείου “Η Σωτηρία”. Είναι από τις λίγες φορές που ένα εικαστικό γεγονός ανοίγεται με τόση μεγάλη ένταση στην κοινωνία και μάλιστα σε έναν ευαίσθητο χώρο όπως είναι αυτός ενός νοσοκομείου.
του Γ.Σεφεριάδη http://oinoxori.gr/?p=3110
Στα υπόγεια της «Σωτηρίας» βρέθηκαν όμως ξεχασμένα και ιατρικά μηχανήματα μοναδικά στα Βαλκάνια, «Εδώ υπάρχουν δέκα δεκαετίες που μας θυμίζουν ότι η πρόσφατη ιστορία μας δεν είναι μόνο πραξικοπήματα, σκάνδαλα και διαφθορά, αλλά είναι και φιλανθρωπία, πόνος, ελπίδα, λογοτεχνία, τέχνη, ιατρική κ.λπ., είναι η προσπάθεια της κοινωνίας να κρατηθεί χέρι, χέρι για να πάει παραπέρα», λέει η Φώτης Βλαστός, ως μέλος πια της επιτροπής του μουσείου. Και συμπληρώνει η Χριστίνα Στούρη, από την ίδια επιτροπή: «Δεν θέλουμε το μουσείο να είναι μια αποθήκη εκθεμάτων. Προσβλέπουμε σ' έναν ζωντανό οργανισμό στον οποίο τα εκθέματα θα λειτουργούν παραπεμπτικά. Θα είναι τα σύμβολα διαφόρων πτυχών της ιστορίας της "Σωτηρίας" και θα λειτουργούν μέσα σε ένα περιβάλλον στο οποίο θα γίνονται ομιλίες, προβολές, εκθέσεις κ.λπ.».

Δευτέρα, 26 Ιουλίου 2010

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΩΤΗΡΙΑ Μνήμη και ασθένεια στον εικαστικό λόγο


Η τέχνη μέσα στο νοσοκομείο αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα προγράμματα εφαρμογής των εικαστικών τεχνών σε δημόσιους χώρους. Ιδιαίτερα στον ευρωπαϊκό χώρο η τέχνη –με διαφόρους τρόπους- έχει εισέλθει στα νοσοκομεία. Όμως η έκθεση στο νοσοκομείο «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» δεν είναι απλά μια εικαστική παρουσίαση στους ευαίσθητους χώρους ενός νοσοκομείου. Ο χώρος του νοσοκομείου Σωτηρία αποτελεί ένα φορτισμένο ιστορικά χώρο στον οποίο ξετυλίχθηκαν πολλές ιστορίες. Αποτελεί το πρώτο ελληνικό λαϊκό σανατόριο(1903) που δημιουργείται ως αποτέλεσμα της φιλανθρωπικής αντίληψης του 19ου αιώνα. Θα λειτουργήσει, για μισό αιώνα, ως ένας χώρος εγκλεισμού –ακούσιου ή εκούσιου- για τους ασθενείς της φυματίωσης. Υπήρξε, μια χαρακτηριστική περίπτωση ενός ετερότοπου, δηλαδή ένας χώρου στον οποίο η κοινωνία απομόνωνε κάποια ειδική κατηγορία ατόμων που βρισκόταν –κατ’ αυτή- σε μια κατάσταση κρίσης. Την περίοδο της κατοχής η Σωτηρία συνδέεται –για άλλη μια φορά- με την ιστορία του τόπου μέσα από τις εκτελέσεις αγωνιστών και αποδράσεις κρατουμένων. Ο χώρος αυτός είναι, ταυτόχρονα, μουσειακός αλλά και χώρος κοινωνικός που έχει κάποιο πρακτικό σκοπό ακόμα και σήμερα, αφού λειτουργεί ως ένα γενικό νοσοκομείο. Το κοινό αυτής της έκθεσης δεν είναι μόνο φιλότεχνοι αλλά και οι ίδιοι οι ασθενείς καθώς και το προσωπικό του νοσοκομείου. Το εικαστικό σχέδιο θα πραγματοποιηθεί το χρονικό διάστημα Ιουνίου-Οκτωβρίου 2010 στους χώρους του νοσοκομείου «Η Σωτηρία». Οργανώνεται από την Α.Σ.Κ.Τ, τη διοίκηση και τους συλλόγους εργαζομένων και περιθαλπόμενων της Σωτηρίας. Πρόκειται για μια θεματική έκθεση –με άξονες την ιστορία του νοσοκομείου- που περιλαμβάνει ζωγραφική- γλυπτική-video art και κατασκευές οι οποίες θα παρουσιαστούν στους υπαίθριους χώρους του νοσοκομείου, στο αμφιθέατρο καθώς και σε ένα νεοκλασικό κτήριο του 1915 που έχει δοθεί γι’αυτόν το σκοπό. Συνδιοργανωτής αυτού του σχεδίου είναι Α.Σ.Κ.Τ της οποίας συμμετέχουν πλήθος διδασκόντων αλλά και φοιτητών της ενώ στα πλαίσια του σχεδίου έχουν συγκροτηθεί ποικίλες ομάδες εργασίας από εικαστικούς. Στη –σχεδόν- τετράμηνη διάρκεια του γεγονότος θα υπάρξει ένα παράλληλο πρόγραμμα στα πλαίσια του οποίου θα πραγματοποιηθούν διάφορα συνέδρια για την αρχιτεκτονική σημασία του χώρου, εικαστικά events και μουσικές εκδηλώσεις. Είναι από τις λίγες φορές που ένα εικαστικό γεγονός ανοίγεται με τόση μεγάλη ένταση στην κοινωνία και μάλιστα σε έναν ευαίσθητο χώρο όπως είναι αυτός ενός νοσοκομείου.
Διάρκεια έκθεσης: Από Παρασκευή 18 Ιουνίου μέχρι την Κυριακή 3 Οκτωβρίου 2010 Ώρες Λειτουργίας: Τρίτη - Παρασκευή: 11:00 - 14:00 & 19:00 - 22:00 Σάββατο - Κυριακή: 11:00 - 14:00 Σωτηρία: Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Διεύθυνση, Μεσογείων 152, πληροφορίες, τηλ,7751489-7472902-4
Συμμετέχουν οι
καλλιτέχνες Αγαθοπούλου Άρτεμις Αγοργιανίτη Αθηνά Αδάμης Μιχάλης Αητινίδης Γιάννης Αθανασίου Κατερίνα Αλεξανδρίδου Σοφία Αλιγιζάκη Μαριλένα Αναστασιάδου Ράνια Ανδρέου Κώστας. Αντωνόπουλος Άγγελος Αρβανίτης Zαχαρίας Αριστοτέλους Μαρία Αργυρού Μιχάλης Αυγητίδου Αγγελική Βαλαβανίδης Γιάννης Βαλσαμάκη Χρύσα Βαρβέρη Έρση Βικεντίου Τέλλος Βλασταράς Βασίλης Βλασταράς Φάνης Βλατή Πολυάννα Βούτος Χαράλαμπος Βρεττός Καίσαρας Γαβριήλ Παρασκευή Γαΐτης Γιάννης Γιαννακοπούλου Εύα Γκουτζιούλη Κατερίνα Γλύκα Μαρία Γούλα Ευαγγελία, Γρηγοριάδου Σοφία Δασκαλάκης-Λαιμός Εμμανουήλ Δημακοπούλου Τζίνα Δημοπούλου Κρήνη Δημοπούλου Δήμητρα Δημητρέας Βαγγέλης Δίγκα κλεοπάτρα Δουργουνάκη Χρύσα Ευαγγελίδου Όλγα Ευσταθιάδη Αναστασία Ευθυμίου Τζίμμης Hλίας Χρήστος Θεοδωρακάτου Μικαέλα Θεοφίλης Χρήστος Θεοδωρόπουλος Άγγελος Iglesias Barrios Noemi. Ιγγλέση Μάριον Ιωάννου Σταύρος Καββαδία Μαριάννα Κακλαμάνος αλέξανδρος Καλλέ Φωτεινή Καραθάνου μαρία Κατζουράκης Κυριάκος Κατσιβελάκης Βασίλης Καραμπελά Αθανασία Καρβούνη Βικτωρία Κάτκόβα Γιελένα Ανατολίεβνα Kόγκα Ανθούλα- Κελαϊδής Βασίλης Κεσσανλής Νίκος Κιουπκιολής Αλέξανδρος Kιουρτσόγλου Λευτέρης Κλιάφα - Σάκκουλα Πέγκυ Κονδύλη Μίνα Κονταρίνη Κατερίνα Κοτσώνη Ελσα Κουνέλης Γιάννης Κράλλης Άγγελος ΚροντήρηΑφροδίτη Κύρκου Ευδοκία Κωστής (Τριανταφύλλου) Λιουδάκης Βαγγέλης Λαλές Κώστας Λουκίδης Λουκάς Μάνθου Βερινία Mark Rilène Μήλιος Γιώργος Μιχαλακοπούλου Αντιγόνη Μπερούτσος Θανάσης Μπορουτζή Στέλλα Μπότσογλου Χρόνης Μπουρίτη Αιμιλία Μυλωνάκης Γιάννης Νεοφύτου Γιάννα Νησιρίου Δέσποινα Νικολαΐδης Ανδρέας Νικηφορακη Μαρια. Ξανθοπούλου Μυρτώ ομάδα Δημιουργικής Κίνησης Παπαζήση Κατερίνα Παπαγεωργίου Βασίλης Πασχαλίδου Κατερίνα Παπαδημητρίου Μαρία Πατερίμου Νότα Παπαϊωάννου Έφη Παπανικολάου Πειρουνίδου Κατερίνα Πέτροβα Μαργαρίτα Πλαχούρηs Απόστολος Πολίτη Δήμητρα Πολυχρονιάδης Ηλίας Πράσινος Μάριος Πρίφτη Ελένη Ρενιέρη Ευη Ρεντούμης Δημήτρης Σαραντοπούλου Αλέξια Σαρματζή Μαρίνα Σεβαστάκης Δημήτρης Σιάμκουρη Μάγδα, Σινιόρογλου Ιωάννης sitorengo andreas Σκαλκώτος Δημήτριος Σκανδάλη Δήμητρα Σουμή Ελένη Σπανού Χριστίνα Σπηλιώπουλος Μάριος Σταθά Αγγελική Σταθόπουλος Νίκος Στρατηγού Μαργαρίτα Τζελεπάκη Μαρία-Τερέζα Τηλιγάδης Κων/νος Τσαλαματά Βασιλική Τσακουμάκου Χριστίνα-Νίκη Τσεριώνης Γεώργιος Τσιαντζής Δημήτρης Χακίμ Ντόρις Χαραλαμπόπουλος,Σπύρος Κλείτορας Χαραλάμπους Πάνος Χαρονίτου Αριστέα Χατζηκωσταντής Νίκος Χατζησάββα Ερατώ Χειμωνίδης Στέλιος Christoforou John
Επιμέλεια: Παναγιώτης Σ.Παπαδόπουλος.